Dù đạt mức tăng trưởng ấn tượng trong 6 tháng đầu năm 2026, song xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ đang đối mặt với những rủi ro gia tăng từ các vụ điều tra phòng vệ thương mại, rào cản thuế quan và xu hướng thắt chặt chính sách từ chính quyền sở tại...
Theo số liệu của Cục Hải quan (Bộ Tài chính), trong 6 tháng đầu năm 2026, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt hơn 86,4 tỷ USD, tăng 21,9% so với cùng kỳ năm 2025.
Đáng chú ý, xuất siêu sang Hoa Kỳ đạt 75,3 tỷ USD, tăng 21,3%, cho thấy Việt Nam vẫn duy trì lợi thế thương mại lớn tại thị trường này.
Nhóm hàng công nghệ cao tiếp tục dẫn đầu
Cơ cấu hàng hóa xuất khẩu sang Hoa Kỳ tiếp tục tập trung vào các ngành hàng có giá trị gia tăng cao.
Các mặt hàng đạt kim ngạch lớn gồm:
- Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện: 17,32 tỷ USD.
- Máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng: 15,5 tỷ USD.
- Dệt may: hơn 12 tỷ USD.
Bên cạnh đó, nhiều nhóm hàng truyền thống như gỗ và sản phẩm gỗ, giày dép, nông sản, thủy sản cũng tiếp tục duy trì mức tăng trưởng tích cực, đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch xuất khẩu.
Thách thức từ chính sách thương mại và thuế quan
Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Hoa Kỳ, hoạt động xuất khẩu trong 6 tháng cuối năm 2026 sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn.
Mặc dù kinh tế Hoa Kỳ vẫn tăng trưởng, nhưng đã xuất hiện dấu hiệu chững lại khi:
- Nhập siêu giảm hơn 1.120 tỷ USD.
- Tăng trưởng GDP quý III và quý IV được dự báo ở mức thấp.
- Lãi suất có khả năng tiếp tục duy trì ở mức cao.
Trong khi đó, môi trường thương mại Hoa Kỳ ngày càng phức tạp với xu hướng tăng cường sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại và mở rộng điều tra đối với nhiều ngành hàng.
Các lĩnh vực đang được Hoa Kỳ tăng cường rà soát gồm:
- Thép và nhôm.
- Đồng.
- Chip bán dẫn.
- Dược phẩm.
- Thiết bị công nghiệp.
- Thủy sản.
- Các sản phẩm thuộc chuỗi cung ứng chiến lược.
Việt Nam đối mặt nhiều cuộc điều tra thương mại
Hiện Việt Nam đang liên quan đến ba cuộc điều tra theo Mục 301 của Hoa Kỳ, bao gồm:
- Lao động cưỡng bức.
- Thực thi quyền sở hữu trí tuệ.
- Sản xuất dư thừa công suất.
Nếu các biện pháp thuế được áp dụng mà không đạt được thỏa thuận trong quá trình đàm phán, hàng hóa Việt Nam có thể phải chịu mức thuế cao hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh trên thị trường Hoa Kỳ.
Đối với nội dung điều tra về lao động cưỡng bức, Việt Nam hiện nằm trong nhóm có thể chịu mức thuế khoảng 12,5%, cao hơn một số quốc gia khác trong khu vực, tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Doanh nghiệp Hoa Kỳ tiếp tục ủng hộ Việt Nam
Bên cạnh những thách thức, Việt Nam vẫn nhận được sự ủng hộ từ nhiều tổ chức và hiệp hội doanh nghiệp Hoa Kỳ.
Một số tổ chức tiêu biểu gồm:
- Hiệp hội Thủy sản Hoa Kỳ (NFI).
- Hiệp hội May mặc và Giày dép Hoa Kỳ (AAFA).
- Hiệp hội Công nghiệp Thực phẩm Hoa Kỳ (FMI).
- Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ – ASEAN (USABC).
- Phòng Thương mại Hoa Kỳ (USCC).
Các tổ chức này đã kiến nghị Chính phủ Hoa Kỳ xem xét không áp dụng các biện pháp thuế mới đối với hàng hóa Việt Nam, đồng thời đánh giá Việt Nam là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hoa Kỳ vẫn là thị trường nhiều tiềm năng
Mặc dù chính sách thương mại có nhiều thay đổi, Hoa Kỳ vẫn được đánh giá là thị trường xuất khẩu đầy tiềm năng đối với hàng hóa Việt Nam.
Các ngành hàng được dự báo còn nhiều dư địa tăng trưởng gồm:
- Dệt may.
- Da giày.
- Đồ gỗ.
- Điện tử.
- Máy móc.
- Thủy sản.
- Nông sản chế biến.
- Thực phẩm giá trị gia tăng.
- Công nghiệp hỗ trợ.
Tuy nhiên, động lực tăng trưởng trong thời gian tới sẽ không còn phụ thuộc chủ yếu vào sản lượng mà tập trung vào chất lượng sản phẩm, năng lực tuân thủ và khả năng xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch.
Sáu giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh
Để giúp doanh nghiệp duy trì thị phần tại Hoa Kỳ, Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ đề xuất sáu định hướng trọng tâm:
1. Tăng cường hệ thống cảnh báo sớm
Theo dõi kịp thời các thay đổi về chính sách thương mại nhằm giảm rủi ro và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
2. Đẩy mạnh ứng dụng nền tảng số
Khai thác các nền tảng thông tin để cập nhật chính sách thuế, rào cản kỹ thuật, cảnh báo thương mại và tìm kiếm đối tác.
3. Thúc đẩy phối hợp giữa các cơ quan
Tăng cường liên kết giữa bộ, ngành, địa phương và hiệp hội nhằm lựa chọn nhóm hàng ưu tiên và xây dựng chiến lược xúc tiến hiệu quả.
4. Nâng cao năng lực tuân thủ
Hướng dẫn doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ, kiểm soát nguyên liệu, đáp ứng các yêu cầu về xuất xứ, lao động, môi trường và phòng chống gian lận thương mại.
5. Hướng tới cân bằng thương mại song phương
Khuyến khích nhập khẩu các sản phẩm Hoa Kỳ có thế mạnh như công nghệ, máy móc, năng lượng và nông sản để góp phần xây dựng quan hệ thương mại bền vững.
6. Xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn
Doanh nghiệp cần chủ động đầu tư vào chất lượng sản phẩm, thương hiệu, bao bì, tiêu chuẩn xanh, logistics và năng lực ứng phó với các cuộc điều tra thương mại nhằm nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.
Triển vọng thời gian tới
Trong bối cảnh thương mại quốc tế tiếp tục biến động, Hoa Kỳ vẫn là thị trường xuất khẩu chiến lược của Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì tốc độ tăng trưởng và nâng cao khả năng cạnh tranh, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng với các yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường và các quy định phòng vệ thương mại. Việc đầu tư vào năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch sẽ là yếu tố then chốt giúp hàng hóa Việt Nam phát triển bền vững tại thị trường Hoa Kỳ.
